بستهای ارتینگ و همبندی
بست ارت، که در بازار «کلمپ ارت» هم نامیده میشود، قطعهای است که دو بخش از سیستم زمین را با فشار پیچ یا پرس به هم وصل میکند: هادی، یعنی سیم یا تسمهٔ مسی، را به میلهٔ ارت، میلگرد آرماتور، صفحه و سازهٔ فلزی، یا دو هادی را به یکدیگر. جریان اتصال کوتاه و جریان صاعقه از همین اتصالهای کوچک به زمین میرسد؛ برای همین هر اتصال در سیستم زمین باید از نظر مکانیکی محکم، از نظر الکتریکی پیوسته و با جنس هادی و الکترود همخوان باشد.
بستهای ارتینگ گروه کالوت، بخشی از خانوادهٔ تجهیزات ارتینگ و همبندی ما، برای اتصال سیم و تسمه به میلهٔ ارت، میلگرد و سازهٔ فلزی و نیز اتصال سیم به سیم ساخته شدهاند. در این صفحه آنها را بر اساس نوع اتصال دستهبندی کردهایم تا برای هر نقطه از سیستم زمین، بست مناسب همان هادی را پیدا کنید.
انواع بست ارت بر اساس نوع اتصال
سازندگان معتبر، بستهای ارت را بر اساس اینکه چه چیزی را به چه چیزی وصل میکنند گروهبندی میکنند: هادی به میلهٔ ارت، هادی به میلگرد آرماتور، هادی به سازهٔ فلزی و هادی به هادی. ما هم همین ترتیب را به کار بردهایم.
بست میله ارت؛ اتصال سیم و تسمه به میلهٔ ارت
بست میله ارت هادی را به سر میلهٔ ارت میبندد و معمولاً داخل چاهک بازدید قرار میگیرد تا برای بازدید و اندازهگیری در دسترس بماند. بست G تایپ سیم مسی ۱۶ تا ۱۲۰ میلیمتر مربع را با یک پیچ روی سر میلهٔ ارت میفشارد و بست اتصال تسمه به میله ارت (بست A تایپ) همین کار را برای تسمهٔ مسی، بدون سوراخ کردن تسمه، انجام میدهد.
بست میله ارت را با قطر واقعی میلهٔ ارت انتخاب کنید: قطر اسمی میلهٔ ارت کاپرباند به اینچ گفته میشود (۱/۲، ۵/۸ و ۳/۴ اینچ)، اما قطر واقعی آن ۱۲٫۷، ۱۴٫۲ و ۱۷٫۲ میلیمتر است.
بست U (بست یو یا کلمپ U) برای میلهٔ ارت و میلگرد آرماتور
در بست U، پیچ U دور میلهٔ ارت یا میلگرد حلقه میشود و هادی زیر کفهٔ بست روی آن فشرده میشود. چون این بست به رزوه یا سر صاف نیازی ندارد، روی میلگرد آجدار آرماتور، میلهٔ ارت بدون رزوه و قطرهای بزرگتر هم بسته میشود. بست U اتصال سیم به میله ارت و آرماتور سیم ۶ تا ۳۰۰ میلیمتر مربع را روی میلهٔ ارت یا میلگرد ۹٫۵ تا ۲۰ میلیمتر میبندد و بست U اتصال تسمهٔ عمودی به میله ارت تسمهٔ ۲۵ میلیمتری را بدون سوراخ کردن، همراستا با میلهٔ ارت یا میلگرد تا قطر ۵۰ میلیمتر نگه میدارد. بست U سهپارچه اتصال دو سیم به میله ارت و آرماتور دو سیم مسی را با یک بست به همان میلهٔ ارت یا میلگرد میبندد؛ هر سیم در طبقهٔ خودش میان سه کفهٔ برنجی.
برای اتصال هادی به میلگرد آرماتور در ارت فونداسیون، اتصال با بست یا جوش انجام میشود و بستن با مفتول برای عبور جریان صاعقه مناسب نیست. چون این اتصال پس از بتنریزی دیده نمیشود، رویهٔ رایج این است که هادی با دو بست روی دو میلگرد بسته شود.
بست سیم ارت به صفحه و سازهٔ فلزی
برای وصل کردن سیم ارت به ستون، تیر، صفحه یا اسکلت فلزی ساختمان، بست با یک پیچ در سوراخی که روی سازه ایجاد میشود بسته میشود و سیم را روی سطح فلز میفشارد. بست دوپارچه (TECD) فشار را میان دو کفه پخش میکند، بست یکپارچه (TECS) سیم را تا ۱۸۵ میلیمتر مربع زیر یک کفه میگیرد و بست موازی تکپیچ (PTEC) دو سیم را همزمان به هم و به سازه وصل میکند. پیش از بستن، رنگ و زنگ را از سطح تماس سازه پاک کنید.
بست اتصال سیم به سیم و انشعاب در شبکهٔ ارت
برای گرفتن انشعاب از سیم لخت مسی اصلی بدون بریدن آن، یا ادامهٔ مسیر دو سیم، سه راه داریم. بست موازی دوپیچ (PCC) و اسپلیت بولت اتصال قابل باز و بست میسازند و فقط آچار میخواهند؛ C کلمپ با دستگاه پرس و قالب مخصوص بسته میشود و اتصالی دائمی و بدون پیچ میسازد.
بست گالوانیزه برای هادی گالوانیزه و ارت فونداسیون
وقتی هادی یا میلگرد گالوانیزه است، بست هم باید گالوانیزه باشد؛ تماس مس یا برنج با فولاد گالوانیزه در رطوبت، پوشش روی را میخورد. بست U گالوانیزه، که در بازار «کلمپ ارت فونداسیون» هم گفته میشود، هادی ۵۰ تا ۹۵ میلیمتر مربع را به میلهٔ ارت یا میلگرد ۱۴ تا ۳۴ میلیمتر وصل میکند و بست چهارراه گالوانیزه انشعاب و تقاطع سهراه و چهارراه هادیهای گرد ۵۰ تا ۹۵ میلیمتر مربع را در ارت فونداسیون میسازد. بست گالوانیزه تسمه به میلهٔ ارت و مفتول تسمهٔ گالوانیزه را، موازی یا با زاویهٔ کم، به مفتول، میلگرد آرماتور یا میلهٔ ارت فولادی وصل میکند. بست اتصال مفتول گالوانیزه به آرماتور مفتول گالوانیزه را، همراستا، به میلگرد آرماتور تا نمرهٔ ۱۲، به مفتول دیگر یا به میلهٔ ارت فولاد ضد زنگ وصل میکند.
کدام بست را انتخاب کنیم؟
بست ارت را با سه مشخصه انتخاب کنید: نوع اتصال، اندازهٔ هر دو طرف (قطر میلهٔ ارت یا میلگرد، سطح مقطع سیم، پهنا و ضخامت تسمه) و محل نصب. هر کد بست برای یک بازهٔ اندازه ساخته میشود؛ جدول زیر همهٔ بستهای ارتینگ ما را کنار هم نشان میدهد و کد دقیق هر اندازه در صفحهٔ همان محصول آمده است.
بست | چه چیزی را وصل میکند | جنس | روش بستن | اندازهها (میلیمتر و میلیمتر مربع) | محل نصب معمول | قابل باز و بست |
|---|---|---|---|---|---|---|
سیم به سر میلهٔ ارت | برنج، پیچ فولاد ضد زنگ | یک پیچ | میلهٔ ارت ۱۴–۲۰، سیم ۱۶–۱۲۰ | سر میلهٔ ارت در چاهک بازدید | بله | |
تسمه به سر میلهٔ ارت | برنج، پیچ فولاد ضد زنگ | یک پیچ، بدون سوراخ کردن تسمه | میلهٔ ارت ۱۶–۲۵، تسمه ۲۵–۵۰ | سر میلهٔ ارت در چاهک بازدید | بله | |
سیم به میلهٔ ارت و میلگرد آرماتور | بدنهٔ برنجی، پیچ U فولاد ضد زنگ | پیچ U دور میلهٔ ارت، دو مهره | میلهٔ ارت یا میلگرد ۹٫۵–۲۰، سیم ۶–۳۰۰ | چاهک بازدید؛ آرماتور ستون و فونداسیون | بله | |
دو سیم به میلهٔ ارت یا میلگرد | برنج، پیچ U فولاد ضد زنگ | پیچ U و سه کفه | میلهٔ ارت ۱۴–۲۰، هر سیم ۱۶–۱۵۰ | دریچهٔ بازرسی ارت، آرماتور | بله | |
تسمهٔ عمودی به میلهٔ ارت و میلگرد | دو کفهٔ برنجی، پیچ U فولاد ضد زنگ | پیچ U، دو کفه، بدون سوراخ کردن تسمه | تسمه ۲۵، میلهٔ ارت یا میلگرد تا ۵۰ | محل رسیدن هادی نزولی به میلهٔ ارت | بله | |
هادی گالوانیزه به میلهٔ ارت یا میلگرد | فولاد گالوانیزه | پیچ U و مهره | میلهٔ ارت یا میلگرد ۱۴–۳۴، هادی ۵۰–۹۵ | ارت فونداسیون | بله | |
سیم به صفحه و سازهٔ فولادی | برنج، پیچ فولاد ضد زنگ | دو کفه، یک پیچ در سوراخ سازه | سیم ۱۶–۱۸۵ | ستون، تیر و صفحهٔ فولادی | بله | |
سیم به صفحه و سازهٔ فولادی | برنج، پیچ فولاد ضد زنگ | یک کفه، یک پیچ در سوراخ سازه | سیم ۱۶–۱۸۵ | ستون، تیر و صفحهٔ فولادی | بله | |
دو سیم به هم و به سازه | برنج، پیچ فولاد ضد زنگ | یک پیچ در سوراخ سازه | سیم ۱۲۰–۳۰۰؛ کوچکتر به سفارش | سازهٔ فولادی، دکل و پست | بله | |
سیم به سیم | برنج، پیچ فولاد ضد زنگ | دو پیچ، دو کفه | سیم ۲۵–۱۸۵ | مسیر سیم ارت؛ انشعاب | بله | |
سیم به سیم | برنج | پیچ شکافدار و مهره | اصلی ۱۰–۲۴۰، انشعاب ۱٫۵–۲۴۰ | تابلو، چاهک و مسیر سیم ارت | بله | |
سیم به سیم (انشعاب و موازی) | مس | پرس با دستگاه و قالب مخصوص | اصلی ۱۰–۲۴۰، انشعاب ۱٫۵–۲۴۰ | انشعابهای در دسترس شبکهٔ زمین | نه، دائمی | |
انشعاب و تقاطع هادیهای گرد گالوانیزه | فولاد گالوانیزه | کفه و پیچ | هادی ۵۰–۹۵ | ارت فونداسیون | بله | |
تسمهٔ گالوانیزه به مفتول، میلگرد یا میلهٔ ارت | فولاد گالوانیزه | کفه و پیچ | تسمه ۲۵–۳۰، هادی گرد ۸–۱۶ | ارت فونداسیون | بله | |
مفتول گالوانیزه به میلگرد، مفتول یا میلهٔ ارت | فولاد گالوانیزه | کفه و پیچ | مفتول ۸–۱۰، میلگرد ۸–۱۶ | ارت فونداسیون | بله |
جنس بست ارت: برنجی، مسی یا گالوانیزه؟
بدنهٔ بیشتر بستهای ارتینگ ما از برنج و پیچ، مهره و پیچ U آنها از فولاد ضد زنگ است؛ اسپلیت بولت تمامبرنج، C کلمپ مسی و بستهای U و چهارراه گالوانیزه از فولاد گالوانیزه ساخته میشوند. در بازار به بستهای برنجی «کلمپ مسی» هم میگویند؛ برنج آلیاژی از مس است، اما مس خالص نیست.
قاعدهٔ انتخاب جنس ساده است: بست با جنس هادی و میلهٔ ارت همخوان باشد. بست برنجی و مسی برای تسمهٔ مسی، سیم مسی و میلهٔ ارت مسی یا کاپرباند به کار میرود و بست گالوانیزه برای هادی و میلگرد گالوانیزه. فولاد ضد زنگ با بیشتر فلزهای سیستم زمین سازگار است؛ برای همین پیچهای بستهای برنجی ما از فولاد ضد زنگ است تا خوردگی گالوانیک، تماس هادی و میلهٔ ارت را در گذر زمان از بین نبرد. قطعههای مسی را هم بالای قطعههای گالوانیزه نصب نکنید؛ ذرههایی که باران از مس میشوید، پوشش روی را حتی بدون تماس مستقیم میخورد.
نصب و بازدید بست ارت
- سطح تماس هادی، میلهٔ ارت یا سازه را با برس سیمی تا فلز براق تمیز کنید؛ قطعههای آبکاریشده را نسابید.
- بست هماندازهٔ هادی و میلهٔ ارت را انتخاب کنید تا هیچکدام زخمی یا له نشوند.
- هادی را تا انتها در دهانهٔ بست جا بیندازید تا تمام سطح بست روی آن فشار بیاورد.
- مهرهها را یکنواخت و بهنوبت، طبق دستورالعمل سازنده سفت کنید.
اتصالهای پیچی را جایی بگذارید که برای بازدید و اندازهگیری در دسترس بمانند، مثلاً داخل چاهک بازدید یا کنار ارتبار. در بازدید دورهای، بستها را از نظر خوردگی، شلشدگی و آسیب بررسی کنید؛ اتصالی را که شل شده یا خورده است باز کنید، تمیز کنید و دوباره ببندید یا بست را عوض کنید. برای اندازهگیری مقاومت پایانهٔ زمین، هادی در محل اتصال آزمون جدا میشود؛ ارتبار همین امکان را میدهد.
استانداردهای مرتبط با بست ارت
IEC 62561-1 استاندارد قطعات اتصال سیستم حفاظت در برابر صاعقه است و الزامات و آزمونهای بستها و اتصالدهندهها را تعیین میکند. در این استاندارد، قطعه پیش از آزمون جریان صاعقه در شرایط خورندهای مثل مه نمکی و اتمسفر گوگردی قرار میگیرد و ردهٔ آزمون فقط برای همان ترکیب هادی و بستی که آزمون شده معتبر است. بستهای ارتینگ ما بر اساس IEC 62561-1 طراحی و ساخته میشوند.
IEC 62305-3 اتصال پیچی، پرسی، جوشی و لحیم سخت را در سیستم حفاظت در برابر صاعقه میپذیرد، تعداد اتصالها را تا حد ممکن کم میخواهد و پیشنهاد میکند در محل رسیدن هر هادی نزولی به سیستم زمین، اتصال آزمونی باشد که فقط با ابزار باز شود. IEC 60364-5-54 هم اتصال هادی زمین به الکترود را با جوش احتراقی، اتصالدهندهٔ پرسی یا بست مجاز میداند، به شرط اینکه طبق دستورالعمل سازنده نصب شود و به هادی و الکترود آسیب نزند.
برای اتصالهای دائمی شبکهٔ زمین پستها، IEEE 837 آزمونهای چرخهٔ حرارتی، خوردگی و جریان اتصال کوتاه را تعیین میکند. برای آشنایی بیشتر، مقالهٔ استانداردهای طراحی و نصب سیستم زمین را بخوانید.
استعلام قیمت بست ارت از گروه کالوت
برای استعلام، نوع اتصال، قطر میلهٔ ارت یا میلگرد، سطح مقطع سیم یا ابعاد تسمه، جنس هادی، تعداد و محل نصب را برای ما بفرستید؛ اگر نقشهٔ پروژه دارید، آن را هم ضمیمه کنید تا کارشناسان ما برای هر نقطه از سیستم زمین، بست مناسب را پیشنهاد کنند.
پرسشهای متداول دربارهٔ بست ارت
بست ارت (کلمپ ارت) چیست و چه کاربردی دارد؟
قطعهای فلزی که هادی سیستم زمین را با پیچ یا پرس به میلهٔ ارت، میلگرد آرماتور، سازهٔ فلزی یا هادی دیگر وصل میکند و مسیری پیوسته برای جریان خطا و جریان صاعقه به زمین میسازد.
انواع بست ارت کداماند؟
بست میله ارت برای سر میلهٔ ارت (G تایپ و A تایپ)، بستهای U برای میلهٔ ارت و میلگرد، بست سیم به صفحه و سازهٔ فلزی، بستهای اتصال سیم به سیم (بست موازی، اسپلیت بولت و C کلمپ) و بستهای گالوانیزه برای هادی گالوانیزه. همه را در جدول انتخاب بست ارت کنار هم میبینید.
برای اتصال سیم ارت به میلهٔ ارت کدام بست مناسبتر است؟
برای سیم تا ۱۲۰ میلیمتر مربع روی سر میلهٔ ارت، بست G تایپ سادهترین راه است. برای سیمهای بزرگتر تا ۳۰۰ میلیمتر مربع، و نیز روی میلگرد آرماتور یا میلهٔ ارتی که سر صاف ندارد، بست U مناسبتر است.
نحوهٔ اتصال سیم ارت به میلهٔ ارت چگونه است؟
سر میلهٔ ارت و سیم را با برس سیمی تمیز کنید، بست هماندازه را روی میلهٔ ارت بیندازید، سیم را تا انتها در دهانهٔ بست جا بیندازید و پیچ یا مهرهها را طبق دستورالعمل سازنده سفت کنید. اتصال را جایی بگذارید که برای بازدید و اندازهگیری در دسترس بماند، مثلاً داخل چاهک بازدید.
برای اتصال سیم ارت به میلگرد آرماتور فونداسیون از چه بستی استفاده کنیم؟
برای سیم مسی بست U برنجی و برای هادی گالوانیزه بست U گالوانیزه. چون اتصال پس از بتنریزی دیده نمیشود، رویهٔ رایج این است که هادی با دو بست روی دو میلگرد بسته شود؛ بستن با مفتول برای عبور جریان صاعقه مناسب نیست.
سیم ارت را چطور به اسکلت فلزی ساختمان وصل کنیم؟
با بست سیم به سازه: روی ستون یا تیر سوراخی ایجاد میشود، رنگ و زنگ سطح تماس پاک میشود و بست با یک پیچ، سیم را روی سازه میفشارد. بست یکپارچه و بست دوپارچه سیم تا ۱۸۵ میلیمتر مربع و بست موازی تکپیچ دو سیم تا ۳۰۰ میلیمتر مربع را میگیرد.
سایز بست ارت را چطور انتخاب کنیم؟
دو عدد لازم است: قطر واقعی میلهٔ ارت یا میلگرد، و سطح مقطع سیم یا پهنا و ضخامت تسمه. هر کد بست برای یک بازهٔ اندازه ساخته میشود؛ بازهٔ هر بست را در جدول «کدام بست را انتخاب کنیم؟» ببینید و اگر مطمئن نیستید، هر دو اندازه را برای کارشناسان ما بفرستید.
جنس بست ارت چیست؛ بست برنجی بهتر است یا مسی؟
هیچکدام بهطور کلی بهتر نیست؛ مهم همخوانی جنس بست با هادی و میلهٔ ارت است. بیشتر بستهای ارتینگ ما بدنهٔ برنجی و پیچ فولاد ضد زنگ دارند و برای سیم و تسمهٔ مسی و میلهٔ ارت مسی یا کاپرباند مناسباند؛ C کلمپ ما از مس است و برای هادی گالوانیزه، بست گالوانیزه به کار میرود.
بست ارت بهتر است یا جوش احتراقی؟
هر دو روش اتصال پذیرفتهشدهاند و انتخاب به محل اتصال بستگی دارد. بست اتصالی میسازد که برای بازدید، اندازهگیری یا تغییر باز میشود و برای نقاط در دسترس مثل چاهک بازدید و سازه مناسب است. جوش احتراقی اتصالی دائمی است و برای اتصالهایی که در خاک دفن میشوند انتخاب میشود. C کلمپ پرسی هم اتصال دائمی میسازد، اما بدون آتش و در هر هوایی نصب میشود.
قیمت بست ارت به چه چیزهایی بستگی دارد و چطور استعلام بگیریم؟
قیمت بست ارت به نوع، جنس، سایز و تعداد آن بستگی دارد. نوع اتصال، اندازهٔ میلهٔ ارت یا میلگرد، سطح مقطع سیم یا ابعاد تسمه و تعداد را برای ما بفرستید تا کارشناسان ما بست مناسب و قیمت آن را اعلام کنند.





















