دریچه بازرسی ارت
دریچه ارت، که «دریچهٔ بازدید چاه ارت»، «حوضچهٔ ارت» یا «ارت پیت (Earth Pit)» هم نامیده میشود، محفظهای با درپوش برداشتنی است که همتراز زمین، روی سر میلهٔ ارت یا چاه ارت و اتصال هادیها نصب میشود. با برداشتن درپوش، اتصال‌ها را بدون کندن خاک می‌بینید و مقاومت زمین را اندازه می‌گیرید. ما این دریچه را در دو جنس بتن مسلح پیش‌ساخته و پلیاتیلن عرضه می‌کنیم و شینهٔ ویژهٔ هر کدام را هم جداگانه در اختیارتان می‌گذاریم.
دریچه ارت چه کاری انجام میدهد و کجا نصب میشود؟
دسترسی بدون کندن خاک: اتصال دفن‌شده دیده نمی‌شود؛ دریچه سر میلهٔ ارت، بست و شینه را در دسترس نگه میدارد تا سفتی و خوردگی اتصال‌ها در هر بازدید کنترل شود.
نقطهٔ آزمون: با باز کردن کابلشوی هادی میلهٔ ارت از شینه، میلهٔ ارت بدون بریدن هادیها از بقیهٔ سیستم جدا و اندازهگیری میشود.
جاهای رایج نصب: سر میلهٔ ارت یا چاه ارت، پای هادیهای نزولی صاعقه‌گیر کنار سکسیونر هادی نزولی، الکترودهای ترانسفورماتور و پست برق، و دکل‌های مخابراتی.
انواع دریچه ارت گروه کالوت
بتن مسلح پیش‌ساخته: دریچهٔ ارت بتنی ما، که «سیمانی» هم خوانده میشود، قاب مربع با دیواره‌های شیب‌دار، کف باز و درپوش دالی بتنی دارد.
پلیاتیلن: دریچهٔ ارت پلیاتیلن (کد PE 3030) از پلیاتیلن مشکی، از رزین نو و بدون مواد بازیافتی، با افزودنی ضد UV ساخته میشود و درپوش تقویت‌شدهٔ آن با دو پیچ آلن توکار بسته میشود. با ۱٫۸ کیلوگرم وزن سبک است، زنگ نمیزند، لبه‌هایش مثل بتن نمی‌پرد و یکی از محصولات پرفروش ماست که صادر هم میشود.
شینه: شینهٔ دریچهٔ ارت را برای هر دریچه در مدل خودش می‌سازیم: برای دریچهٔ بتنی از مس بدون روکش، مس قلع‌اندود یا فولاد ضد زنگ و برای دریچهٔ پلیاتیلن از فولاد ضد زنگ ۳۰۴ (مس بدون روکش یا قلع‌اندود به سفارش)، هر دو با ۴ سوراخ استاندارد. تعداد، قطر و فاصلهٔ سوراخ‌ها به سفارش تغییر میکند و شینه جداگانه، برای نصب تازه یا تعویض، عرضه میشود.
نقشه‌ها، دیتاشیت، گزارش آزمون و نمای سه‌بعدی هر دریچه در صفحهٔ همان محصول است.
داخل دریچه: شینه، بست و هادیها
شینه: هر هادی (هادی میلهٔ ارت، هادی نزولی، هادی ساختمان یا هادی دریچهٔ بعدی) با کابلشو روی یک سوراخ شینه بسته میشود. پیچ، مهره و واشرها فولاد ضد زنگ‌اند و جداگانه عرضه می‌شوند.
اتصال به میلهٔ ارت: سیم مسی با بست U (بدنهٔ برنجی، پیچ U فولاد ضد زنگ) یا بست G تایپ و تسمهٔ مسی با بست A تایپ به میلهٔ ارت وصل میشود؛ جوش احتراقی هم راه دیگری است.
هادیها: در خاک و داخل دریچه، هادیها سیم مسی لخت یا تسمهٔ مسی بدون روکش‌اند؛ فقط هادی‌ای که از زمین بیرون می‌آید و به ساختمان می‌رود، روکش سبز و زرد دارد.
کدام دریچه ارت را انتخاب کنیم؟
- جنس و وزن: دریچهٔ پلیاتیلن ۱٫۸ کیلوگرم وزن دارد و آسان جابه‌جا میشود؛ دریچهٔ بتنی با درپوش ۲۱٫۲ کیلوگرم است.
- محل نصب و کلاس بار: در IEC 62561-5 کلاس L (۴ کیلونیوتن) برای پیاده‌رو، کلاس M (۱۵ کیلونیوتن) برای خودروهای سواری کم‌سرعت و کلاس H (۳۰ کیلونیوتن) برای خودروهای چندمحورهٔ کم‌سرعت است؛ کلاس هر دریچه در جدول زیر آمده است. تکیه‌گاه و بتن دور دریچه باید با محل نصب متناسب باشد و برای مسیر عبور خودرو، محل نصب را با کارشناسان ما هماهنگ کنید.
- هادیها: شینهٔ استاندارد ۴ سوراخ دارد و برای هادیهای بیشتر، سوراخ بیشتر به سفارش زده میشود؛ سیم یا تسمه بودن هادیها نوع بست را تعیین میکند.
ویژگی | دریچهٔ ارت بتنی | دریچهٔ ارت پلیاتیلن |
|---|---|---|
بدنه | بتن مسلح پیش‌ساخته | پلیاتیلن مشکی از رزین نو، با افزودنی ضد UV |
ابعاد (میلی‌متر) | ۳۱۰ × ۳۱۰ × ۱۷۰ | ۳۰۰ × ۳۰۰ × ۲۰۵ (درپوش ۲۵۰ × ۲۵۰) |
وزن | ۲۱٫۲ کیلوگرم (با درپوش) | ۱٫۸ کیلوگرم |
کلاس بار در آزمون IEC 62561-5 | متوسط (M)، ۱۵ کیلونیوتن | سنگین (H)، ۳۰ کیلونیوتن؛ سه نمونه |
کف | باز | باز و شیاردار |
شینه (میلی‌متر) | ۳۰۰ × ۵۰ × ۵، دو سر مورب؛ ۴ سوراخ Ø12؛ مس بدون روکش، مس قلع‌اندود یا فولاد ضد زنگ | ۲۳۸ × ۳۰ × ۵؛ ۴ سوراخ Ø10؛ فولاد ضد زنگ ۳۰۴ (استاندارد)، مس بدون روکش یا قلع‌اندود به سفارش |
نصب دریچه بازدید چاه ارت
- در جایی که طراح سیستم زمین تعیین کرده، گودالی بکنید که برای دریچه، بستر شن و بتن دور آن جا داشته باشد و میلهٔ ارت را تا رسیدن به مقاومت طراحی بکوبید.
- کف گودال شن بریزید تا آب زهکشی شود.
- دریچه را روی میلهٔ ارت یا سر چاه ارت بگذارید تا میلهٔ ارت از کف باز بگذرد و درپوش با زمین تمام‌شده همتراز باشد.
- هادی را با یکی از بست‌های ارتینگ و هم‌بندی یا جوش احتراقی به میلهٔ ارت وصل کنید.
- شینه را در شیارها بنشانید، هر هادی را با کابلشو روی یک سوراخ ببندید و پیچ‌ها را طبق دستورالعمل سازنده سفت کنید.
- دور دریچه را همیشه بتن بریزید تا ثابت و تراز بماند.
- مقاومت میلهٔ ارت را بسنجید، ثبت کنید و درپوش را ببندید.
بازدید و اندازهگیری مقاومت زمین از داخل دریچه
اندازهگیری: درپوش را بردارید، کابلشوی هادی میلهٔ ارت را از شینه باز کنید تا میلهٔ ارت از بقیهٔ سیستم جدا شود، مقاومت را بسنجید و ثبت کنید و کابلشو و درپوش را برگردانید. این کار فقط با فرد آموزش‌دیده و پس از اطمینان از ایمنی تأسیسات انجام میشود؛ روش کامل در مقالهٔ اندازهگیری مقاومت پایانهٔ زمین آمده است.
بازدید دورهای: سفتی پیچ‌ها و خوردگی را کنترل و دریچه را از خاک پاک کنید؛ اندازهگیری را دورهای و پس از هر تغییر یا اصابت صاعقه تکرار و با تاریخ و شمارهٔ دریچه ثبت کنید. اگر مقاومت بالا رفت، پس از بازبینی اتصال‌ها، افزودن الکترود یا مواد کاهندهٔ مقاومت زمین بررسی میشود.
استانداردهای مرجع دریچهٔ بازرسی ارت
IEC 62561-5: محفظهٔ بازرسی الکترود زمین، کلاس‌های بار L، M و H، فضای لازم برای بست و درپوش همتراز و آزمون بارگذاری را تعریف میکند. دو دریچهٔ ما بر پایهٔ همین استاندارد در مرکز پژوهش متالورژی رازی آزمون بارگذاری شده و مطابق IEC 62561-5 ساخته شده‌اند: بتنی در کلاس M با ۱۵ کیلونیوتن و پلیاتیلن در کلاس H با ۳۰ کیلونیوتن، روی سه نمونه و بر پایهٔ ویرایش ۲۰۲۳.
مرجع‌های دیگر: IEC 62305-3 و IEC 60364-5-54 نقطهٔ آزمونی می‌خواهند که فقط با ابزار باز شود تا الکترود جداگانه اندازهگیری شود. مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان اندازهگیری دورهای الکترود را با ثبت نتیجهها لازم می‌داند. جزئیات را در مقالهٔ استانداردهای طراحی و نصب سیستم زمین ببینید.
خرید و استعلام قیمت دریچه ارت
تعداد دریچهها، محل نصب و عبور و مرور آن، قطر میلهٔ ارت و نوع و تعداد هادیها را برای کارشناسان ما بفرستید تا دریچه، شینه، بست و کابلشوی مناسب را پیشنهاد کنند. سایر محصولات را در تجهیزات ارتینگ و هم‌بندی ببینید.
پرسش‌های متداول دربارهٔ دریچه ارت
دریچه ارت (حوضچهٔ ارت یا ارت پیت) چیست؟
محفظهای با درپوش برداشتنی است که همتراز زمین روی سر میلهٔ ارت یا چاه ارت قرار میگیرد و اتصال هادیها را برای بازدید و اندازهگیری در دسترس نگه میدارد.
فرق دریچه ارت با چاه ارت چیست؟
چاه ارت یا میلهٔ ارت خودِ الکترود زمین است و دریچه محفظهای روی سر آن، که جای الکترود را نمیگیرد و همراه آن نصب میشود.
آیا هر میلهٔ ارت یا چاه ارت دریچه لازم دارد؟
رویهٔ رایج، یک دریچه برای هر الکترودی است که جداگانه بازدید یا اندازهگیری میشود. جای دریچهها را طراح سیستم زمین تعیین میکند.
دریچهٔ بتنی و پلیاتیلن چه تفاوتی دارند؟
دریچهٔ پلیاتیلن با ۱٫۸ کیلوگرم وزن سبک است، زنگ نمیزند و کلاس بار سنگین (H) دارد؛ دریچهٔ بتنی از بتن مسلح است، با درپوش ۲۱٫۲ کیلوگرم وزن دارد و در کلاس بار متوسط (M) قرار میگیرد. برای مسیر عبور خودرو، محل نصب را با کارشناسان ما هماهنگ کنید.
داخل دریچه چه قطعاتی قرار میگیرد؟
سر میلهٔ ارت با بست یا جوش احتراقی به هادی وصل میشود و هر هادی با کابلشو و پیچ فولاد ضد زنگ روی یک سوراخ شینهٔ دریچه بسته میشود. همهٔ هادیهای داخل دریچه مسی لختاند.
فرق دریچه ارت با جعبهٔ تست ارت دیواری چیست؟
دریچه ارت در زمین و روی سر الکترود نصب میشود؛ جعبهٔ تست ارت روی دیوار است و معمولاً یک ارت بار با لینک قطع و وصل را در خود جای میدهد، مانند جعبهٔ محافظ ارت بار ما.
مقاومت زمین را هر چند وقت یک بار باید اندازه گرفت؟
بازه را برنامهٔ بازرسی پروژه تعیین میکند؛ اندازهگیری پس از اجرا، دورهای و پس از تغییر یا اصابت صاعقه لازم است. اندازهگیری در فصلی یکسان، ترجیحاً پس از دورهٔ خشک، نتیجهها را مقایسهپذیر میکند. مقدار مناسب مقاومت را در مقالهٔ مقاومت الکتریکی زمین برای مصارف مختلف ببینید.
قیمت دریچه ارت به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت به جنس و تعداد دریچهها و قطعات همراه (شینه، پیچ و مهره، بست و کابلشو) بستگی دارد. اینها و محل نصب را برای کارشناسان ما بفرستید تا قیمت را پیشنهاد کنند.