پاسخ کوتاه: در سیستم IT نقطهٔ ستارهٔ منبع به زمین وصل نیست یا از راه امپدانس زیاد به زمین وصل است و بدنهٔ تجهیزات به الکترود زمین محلی وصل می‌شود. اگر یک فاز به بدنه یا زمین بخورد، جریان خطا بسیار کوچک است و برق قطع نمیشود؛ اما دستگاه پایش عایق (IMD) خطا را اعلام می‌کند تا پیش از خطای دوم برطرف شود. IT برای جاهایی است که قطع ناگهانی برق خطرناک‌تر از ادامهٔ کار است.
ساختار سیستم IT
منبع IT معمولاً یک ترانسفورماتور جداکننده یا مولد اختصاصی است. بدنه‌ها، جدا یا گروهی، به یک الکترود زمین و شینهٔ ارت مشترک وصل‌اند. توزیع نول در IT توصیه نمیشود و در بیشتر طرح‌ها فقط فازها کشیده می‌شوند.
خطای اول و خطای دوم
- خطای اول: جریان خطا فقط از راه ظرفیت خازنی کابل‌ها و امپدانس منبع برمی‌گردد و کوچک است. طبق IEC 60364-4-41 شرط RA × Id ≤ 50 V باید برقرار باشد تا ولتاژ بدنه خطرناک نشود؛ Id جریان خطای اول است. وقتی IT برای تداوم برق به کار میرود، نصب دستگاه پایش عایق برای اعلام خطای اول الزامی است.
- خطای دوم: اگر پیش از رفع خطای اول، فاز دیگری هم به بدنه بخورد، اتصال کوتاه فاز به فاز از راه بدنه‌ها پیش می‌آید و باید مثل TN یا TT با کلید، فیوز یا کلید جریان باقی‌مانده قطع شود.
پس IT بدون پایش و رسیدگی سریع به هشدار، مزیت خود را از دست میدهد.
کاربرد سیستم IT
- اتاق عمل و مراقبت ویژه: IEC 60364-7-710 برای محل‌های پزشکی گروه ۲، مثل اتاق عمل، شبکهٔ IT پزشکی با ترانسفورماتور جداکننده و دستگاه پایش عایق را می‌خواهد.
- صنایع فرایندی و معدن: جایی که توقف ناگهانی خط تولید یا تهویه خطرناک یا پرهزینه است.
- کشتی و برخی تأسیسات اضطراری: برای ادامهٔ کار پس از اولین خطا.
مزایا و معایب سیستم IT
- مزیت: تداوم برق پس از خطای اول و جریان خطای اول کوچک.
- عیب: نیاز به دستگاه پایش عایق، کارکنان آموزشدیده برای پیدا کردن خطا، طراحی پیچیده‌تر و اضافه‌ولتاژ بیشتر فازهای سالم نسبت به زمین هنگام خطای اول؛ پس عایق تجهیزات و ارسترها باید برای ولتاژ IT انتخاب شوند.
جایگاه IT میان سیستم‌های اتصال زمین
نام هر سیستم از دو یا سه حرف ساخته شده است. حرف اول می‌گوید منبع (نقطهٔ ستارهٔ ترانسفورماتور) چطور به زمین وصل است: T یعنی مستقیم به زمین و I یعنی جدا از زمین یا از راه امپدانس زیاد. حرف دوم می‌گوید بدنهٔ فلزی تجهیزات به کجا وصل است: N یعنی به نقطهٔ زمین‌شدهٔ منبع از راه هادی حفاظتی، و T یعنی به الکترود زمین خود محل. حرف سوم فقط در خانوادهٔ TN می‌آید: S یعنی نول و هادی حفاظتی جدا، و C یعنی هر دو در یک هادی به نام PEN.
سیستم | نول و هادی حفاظتی | حفاظت در برابر برق‌گرفتگی | کجا دیده می‌شود |
|---|---|---|---|
جدا از منبع تا مصرف | کلید یا فیوز با شرط Zs × Ia ≤ U0 | پست اختصاصی کارخانه‌ها و ساختمانهای بزرگ | |
یک هادی PEN | کلید یا فیوز؛ کلید جریان باقی‌مانده کار نمی‌کند | شبکهٔ توزیع و تأسیسات قدیمی | |
PEN تا ورودی، سپس جدا | کلید یا فیوز، و کلید جریان باقی‌مانده بعد از نقطهٔ جداشدن | بیشتر ساختمان‌هایی که از شبکهٔ شهری برق می‌گیرند | |
نول از شبکه؛ هادی حفاظتی به الکترود محل | کلید جریان باقی‌مانده با شرط RA × IΔn ≤ 50 V | ساختمان‌ها و تأسیسات دور از شبکه یا با زمین جدا | |
IT | منبع جدا از زمین؛ بدنه‌ها به الکترود محل | پایش عایق برای خطای اول، قطع در خطای دوم | اتاق عمل، معدن و صنایعی که قطع ناگهانی برق مجاز نیست |
برای آشنایی کلی، انواع سیستم‌های اتصال زمین و سیستم ارتینگ چیست را ببینید.
در گروه کالوت طراحی سیستم زمین و همبندی و اندازه‌گیری و آزمون سیستم زمین را انجام می‌دهیم و اجزای آن، از الکترود (میلهٔ) ارت مس‌پوش و شینهٔ ارت تا سیم ارت سبز و زرد و حوضچهٔ بازدید پلی‌اتیلنی، را عرضه می‌کنیم. برای انتخاب سیستم مناسب، نقشهٔ تک‌خطی و نوع انشعاب برق را برای کارشناسان ما بفرستید یا از صفحهٔ تماس با ما با ما تماس بگیرید.
