پاسخ کوتاه: سیستم TN-C-S ترکیب دو سیستم TN-C و TN-S است. از ترانسفورماتور تا ورودی ساختمان یک هادی مشترک PEN میآید و در تابلوی ورودی به نول (N) و هادی حفاظتی (PE) جدا میشود؛ از آن نقطه به بعد این دو هادی دیگر هرگز به هم وصل نمی‌شوند. بیشتر ساختمان‌هایی که از شبکهٔ توزیع شهری برق می‌گیرند با همین سیستم کار می‌کنند.
ساختار سیستم TN-C-S
بخش TN-C معمولاً شبکهٔ توزیع است و بخش TN-S سیم‌کشی داخل ساختمان. در نقطهٔ جداشدن، PEN به شینهٔ ارت اصلی ساختمان وصل میشود و نول از آنجا جدا می‌رود. همین شینه به الکترود زمین ساختمان و به همبندی لوله‌ها و سازهٔ فلزی هم وصل است.
قانون‌های نقطهٔ جداشدن PEN
- یک بار و یک‌طرفه: طبق IEC 60364-5-54، بعد از جداشدن، N و PE نباید دوباره به هم وصل شوند. اگر در تابلوهای فرعی نول و ارت دوباره به هم وصل شوند، جریان نول در هادی حفاظتی و سازه پخش میشود و کلید جریان باقی‌مانده هم درست کار نمی‌کند.
- زمین در ورودی: وصل کردن نقطهٔ جداشدن به الکترود زمین ساختمان، اثر قطع احتمالی PEN شبکه را کم می‌کند. مادهٔ ۱۱۶ آییننامهٔ ایمنی سامانهٔ اتصال زمین (۱۴۰۱) مقاومت زمین در این نقطه را کمتر از ۲ اهم میخواهد؛ برای رسیدن به آن، طراحی سیستم زمین حفاظتی و اندازه‌گیری مقاومت زمین را ببینید.
- شینه با اتصال قابل‌بازدید: شینهٔ ارت با لینک جداکننده اندازه‌گیری مقاومت الکترود را بدون باز کردن اتصال‌های اصلی ممکن می‌کند.
خطر قطع PEN در TN-C-S
اگر PEN شبکه پیش از نقطهٔ جداشدن قطع شود، جریان نول ساختمان راهی جز هادی حفاظتی، الکترود زمین و لوله‌های فلزی ندارد و بدنهٔ تجهیزات می‌تواند ولتاژ خطرناک بگیرد. الکترود زمین خوب در ورودی و همبندی اصلی این ولتاژ را کم می‌کنند، اما آن را صفر نمی‌کنند؛ پس سالم بودن اتصال PEN در شبکه و کنتور هم باید بررسی شود.
مزایا و کاربرد TN-C-S
- در بخش شبکه یک هادی کمتر لازم است و داخل ساختمان همهٔ مزیت‌های TN-S حفظ میشود.
- کلید جریان باقی‌مانده بعد از نقطهٔ جداشدن درست کار می‌کند.
- کاربرد: ساختمان‌های مسکونی، اداری و تجاری که از شبکهٔ شهری برق می‌گیرند.
جایگاه TN-C-S میان سیستم‌های اتصال زمین
نام هر سیستم از دو یا سه حرف ساخته شده است. حرف اول می‌گوید منبع (نقطهٔ ستارهٔ ترانسفورماتور) چطور به زمین وصل است: T یعنی مستقیم به زمین و I یعنی جدا از زمین یا از راه امپدانس زیاد. حرف دوم می‌گوید بدنهٔ فلزی تجهیزات به کجا وصل است: N یعنی به نقطهٔ زمین‌شدهٔ منبع از راه هادی حفاظتی، و T یعنی به الکترود زمین خود محل. حرف سوم فقط در خانوادهٔ TN میآید: S یعنی نول و هادی حفاظتی جدا، و C یعنی هر دو در یک هادی به نام PEN.
سیستم | نول و هادی حفاظتی | حفاظت در برابر برق‌گرفتگی | کجا دیده میشود |
|---|---|---|---|
جدا از منبع تا مصرف | کلید یا فیوز با شرط Zs × Ia ≤ U0 | پست اختصاصی کارخانه‌ها و ساختمان‌های بزرگ | |
یک هادی PEN | کلید یا فیوز؛ کلید جریان باقی‌مانده کار نمی‌کند | شبکهٔ توزیع و تأسیسات قدیمی | |
TN-C-S | PEN تا ورودی، سپس جدا | کلید یا فیوز، و کلید جریان باقی‌مانده بعد از نقطهٔ جداشدن | بیشتر ساختمان‌هایی که از شبکهٔ شهری برق می‌گیرند |
نول از شبکه؛ هادی حفاظتی به الکترود محل | کلید جریان باقی‌مانده با شرط RA × IΔn ≤ 50 V | ساختمان‌ها و تأسیسات دور از شبکه یا با زمین جدا | |
منبع جدا از زمین؛ بدنهها به الکترود محل | پایش عایق برای خطای اول، قطع در خطای دوم | اتاق عمل، معدن و صنایعی که قطع ناگهانی برق مجاز نیست |
توضیح کلی را در انواع سیستم‌های اتصال زمین آورده‌ایم.
در گروه کالوت طراحی سیستم زمین و همبندی و اندازه‌گیری و آزمون سیستم زمین را انجام می‌دهیم و اجزای آن، از الکترود (میلهٔ) ارت مس‌پوش و شینهٔ ارت تا سیم ارت سبز و زرد و حوضچهٔ بازدید پلی‌اتیلنی، را عرضه می‌کنیم. برای انتخاب سیستم مناسب، نقشهٔ تک‌خطی و نوع انشعاب برق را برای کارشناسان ما بفرستید یا از صفحهٔ تماس با ما با ما تماس بگیرید.
