میله‌های صاعقه‌گیر ساده
صاعقه‌گیر ساده ـ که با نام‌های صاعقه‌گیر فرانکلین، صاعقه‌گیر پسیو (غیرفعال)، صاعقه‌گیر میله‌ای یا میلهٔ صاعقه‌گیر هم شناخته می‌شود ـ متداول‌ترین پایانهٔ هوایی در سیستم حفاظت در برابر صاعقه است: میلهٔ برق‌گیر فلزی با نوک مخروطی که بدون هیچ قطعهٔ الکترونیکی، صاعقه را دریافت می‌کند و از طریق هادی‌ها به سیستم ارتینگ می‌رساند.
میله‌های صاعقه‌گیر ساده (میله‌های برق‌گیر) در بالاترین نقاط سازه نصب می‌شوند تا محل برخورد صاعقه را فراهم کنند و جریان را از طریق هادی نزولی به سیستم زمین برسانند. مدل‌های این دسته از نظر جنس دسته‌بندی شده‌اند: تمام مس، مس با روکش نیکل‌کروم و فولاد ضدزنگ؛ سه‌شاخهٔ نوک صاعقه‌گیر ساده نیز به‌صورت قطعهٔ جداگانه در این دسته ارائه شده است.
تعداد، ارتفاع و جانمایی میله‌های صاعقه‌گیر بر اساس روش طراحی و سطح حفاظت سیستم تعیین می‌شود و از روی مشخصات خود صاعقه‌گیر ساده قابل انتخاب نیست. جنس میلهٔ صاعقه‌گیر را با جنس هادی نزولی و بست‌ها هماهنگ کنید و پایهٔ متناسب با سطح نصب (سطح صاف، تاج شیروانی یا دیوار) را از دستهٔ پایه‌های صاعقه‌گیر انتخاب کنید.
مدل‌های صاعقه‌گیر ساده کالوت
- صاعقه‌گیر ساده از جنس تمام مس (ATC)؛ رسانایی بالا و هم‌خوان با هادی‌ها و اتصالات مسی و برنجی.
- صاعقه‌گیر ساده از جنس مس با روکش نیکل‌کروم (ATN)؛ مغز مسی با ظاهر فلزی روشن و بدون تیرگی سطح.
- صاعقه‌گیر ساده از جنس فولاد ضدزنگ (ATS)؛ استیل مقاوم در برابر خوردگی برای محیط‌های صنعتی و ساحلی.
- سه‌شاخهٔ نوک صاعقه‌گیر ساده (MP 016 / MP 020)؛ نوک چندشاخه برای میله‌های صاعقه‌گیر مسی نوک‌تیز.
صاعقه‌گیر ساده چگونه طراحی می‌شود؟
طبق استاندارد IEC 62305-3، محل پایانه‌های هوایی با یکی از سه روش تعیین می‌شود: روش گوی غلتان، روش زاویهٔ حفاظت یا روش مش. هر چه کلاس حفاظت بالاتر باشد (کلاس I سخت‌گیرانه‌ترین است)، گوی کوچک‌تر و چشمه‌های مش ریزتر است و میله‌های صاعقه‌گیر باید نزدیک‌تر به هم قرار بگیرند. ارتفاع و فاصلهٔ میله‌های برق‌گیر نتیجهٔ همین طراحی است، نه انتخاب از روی کاتالوگ.
کلاس سیستم حفاظت (LPS) | شعاع گوی غلتان | اندازهٔ چشمهٔ مش |
|---|---|---|
I | ۲۰ متر | 5 × 5 m |
II | ۳۰ متر | 10 × 10 m |
III | ۴۵ متر | 15 × 15 m |
IV | ۶۰ متر | 20 × 20 m |
میله‌های صاعقه‌گیر بلندتر در برابر باد نیروی بیشتری تحمل می‌کنند. برای نمونه، استاندارد آمریکایی NFPA 780 مهار پایانهٔ هوایی بلندتر از ۶۱۰ میلی‌متر را در ارتفاعی دست‌کم برابر نصف طول آن الزامی می‌داند؛ پایه و روش مهار را متناسب با طول میلهٔ صاعقه‌گیر و شرایط باد محل انتخاب کنید.
کدام جنس را انتخاب کنیم؟
جنس میلهٔ صاعقه‌گیر | ویژگی اصلی | کاربرد مناسب | نکتهٔ انتخاب |
|---|---|---|---|
تمام مس | رسانایی الکتریکی بسیار بالا | بیشتر پروژه‌ها، همراه هادی‌ها و اتصالات مسی و برنجی | سطح در هوای آزاد به‌تدریج تیره می‌شود |
مس با روکش نیکل‌کروم | مغز مسی با لایهٔ حفاظتی و ظاهر فلزی روشن | نماها و بام‌های در دید | از خراش‌دادن روکش هنگام نصب پرهیز شود |
فولاد ضدزنگ | مقاومت در برابر خوردگی و استحکام مکانیکی | محیط‌های صنعتی، ساحلی و خورنده | جنس را با هادی‌ها و اتصالات سیستم هماهنگ کنید |
در هر حال، تماس مستقیم مس یا برنج با آلومینیوم یا فولاد گالوانیزه، به‌ویژه در حضور رطوبت، می‌تواند خوردگی گالوانیکی را تشدید کند؛ سازگاری مواد را طراح سیستم تعیین کند.
صاعقه‌گیر ساده یا صاعقه‌گیر الکترونیکی؟
صاعقه‌گیر ساده یا میله‌ای (فرانکلین) طبق IEC 62305-3 و با روش‌های بالا طراحی می‌شود؛ صاعقه‌گیرهای الکترونیکی (ESE) طبق استاندارد فرانسوی NF C 17-102 طراحی و نصب می‌شوند. انتخاب میان این دو به نوع سازه، سطح حفاظت و نظر طراح بستگی دارد؛ برای آشنایی با خانوادهٔ الکترونیکی، صاعقه‌گیرهای الکترونیکی را ببینید.
همهٔ میله‌های صاعقه‌گیر ساده در قطر 16 mm و 20 mm و طول ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ میلی‌متر با مهرهٔ قفل ساخته می‌شوند و قطر و طول دیگر را به سفارش می‌سازیم. برای انتخاب مدل، استعلام قیمت یا مشاورهٔ طراحی سیستم حفاظت در برابر صاعقه، با کارشناسان کالوت تماس بگیرید.