بست چهارراه چندمنظوره استنلس استیل اتصال سیم و تسمه

محدودهٔ هادی روی خود بست حک شده است: «⁦50-70⁩» برای سیم گرد با سطح مقطع ⁦50⁩ و ⁦70⁩ میلی‌متر مربع و «⁦20X3-30X2⁩» برای تسمهٔ ⁦20×3⁩ و ⁦30×2⁩ میلی‌متر. نقشهٔ ساخت کالوت ابهر نیز همین محدوده را برای این بست ذکر می‌کند و کانال R5.5 و سطح تخت ۲۱ میلی‌متری با همین اندازه‌ها هم‌خوان است. برای هادی خارج از این محدوده، پیش از سفارش با گروه کالوت هماهنگ کنید.

نقشه، نمای روبه‌رو و برش عرضی یک نیمهٔ بست را با ابعاد نسخهٔ R1 نشان می‌دهد: صفحهٔ ۶۴×۶۴ میلی‌متر، چهار سوراخ Ø7 با فاصلهٔ محوری ۴۸ میلی‌متر، ورق ۱٫۵ میلی‌متر، ارتفاع هر نیمه ۸ میلی‌متر، سطح تخت ۲۱ میلی‌متری برای تسمه و کانال R5.5 برای سیم.

دریافت نقشه: PDF · SVG (برداری)

سه نوع اتصال با یک بست

• سیم به سیم: هر سیم در کانال نیم‌دایره‌ای یکی از دو نیمه قرار می‌گیرد و دو سیم در زاویهٔ ۹۰ درجه از بست عبور می‌کنند.
• تسمه به تسمه: هر تسمه روی نوارهای تخت یکی از دو نیمه قرار می‌گیرد و دو تسمه عمود بر هم از بست عبور می‌کنند.
• سیم به تسمه: سیم در کانال یک نیمه و تسمه روی سطح تخت نیمهٔ دیگر؛ مناسب نقطه‌ای که نوع هادی در مسیر تغییر می‌کند.

در هر سه حالت، اتصال اصلی تقاطعی است و هر دو هادی از بست عبور می‌کنند. برای انشعاب T (وقتی یکی از هادی‌ها در محل بست تمام می‌شود)، سر آن هادی باید تا لبهٔ مقابل بست ادامه یابد تا در تمام طول کانال یا سطح تخت مهار شود. چون کانال‌های دو نیمه بر هم عمودند، این بست برای اتصال موازی یا سر‌به‌سر دو هادی در یک امتداد طراحی نشده است.

هندسهٔ بست چگونه کار می‌کند؟

هر نیمهٔ بست از ورق فولاد زنگ‌نزن به ضخامت ۱٫۵ میلی‌متر فرم داده شده است. در مرکز هر نیمه یک کانال نیم‌دایره‌ای در تمام طول قطعه وجود دارد که سیم گرد در آن می‌نشیند و در مسیر خود هدایت می‌شود. در دو طرف کانال، دو نوار تخت فرم‌داده‌شده قرار دارد که تسمهٔ تخت روی آن‌ها قرار می‌گیرد؛ در دو لبهٔ بیرونی هم فلنج‌های تخت با سوراخ پیچ‌ها قرار دارند.

دو نیمه با چرخش ۹۰ درجه نسبت به هم، رو‌به‌روی هم قرار می‌گیرند؛ بنابراین کانال نیمهٔ رویی و کانال نیمهٔ زیرین بر هم عمودند. هادی اول در نیمهٔ رویی و هادی دوم در نیمهٔ زیرین می‌نشیند و در محل تقاطع روی هم قرار می‌گیرند. با سفت‌کردن چهار پیچ گوشه، دو نیمه به هم نزدیک می‌شوند و دو هادی را روی هم می‌فشارند. فاصلهٔ دو نیمه پس از نصب به نوع و اندازهٔ هادی‌ها بستگی دارد؛ به همین دلیل پیچ‌ها از فلنج‌ها عبور می‌کنند، نه از بدنهٔ هادی.

چرا یک بست چندمنظوره؟

در بسیاری از پروژه‌ها، شبکهٔ هادی سیستم حفاظت در برابر صاعقه و ارتینگ فقط از یک نوع هادی ساخته نمی‌شود: بخشی از مسیر با تسمهٔ تخت و بخشی با سیم گرد رشته‌ای اجرا می‌شود؛ مثلاً هادی گرد روی بام به تسمهٔ هادی نزولی می‌رسد، یا یک هادی گرد افقی از روی تسمه‌ها عبور می‌کند. در این نقاط معمولاً برای هر ترکیب هادی، بست جداگانه‌ای انتخاب می‌شود.

بست چهارراه چندمنظوره همین ترکیب‌ها را با یک قطعه پوشش می‌دهد. نتیجه، انتخاب ساده‌تر مصالح در طراحی، تنوع کمتر قطعه در انبار و کارگاه، و اتصالی پیچی است که در بازرسی‌های بعدی دیده، باز و دوباره سفت می‌شود.

محل کاربرد

این بست در شبکهٔ هادی سیستم حفاظت در برابر صاعقه (هادی‌های بام و هادی‌های نزولی)، شبکهٔ ارتینگ و هادی‌های هم‌بندی کاربرد دارد؛ به‌ویژه هر جا سیم گرد و تسمهٔ تخت در یک شبکه کنار هم به کار رفته‌اند: محل رسیدن هادی گرد بام به تسمهٔ هادی نزولی، تقاطع هادی گرد افقی با تسمه، یا اتصال انشعاب‌های هم‌بندی سازه‌های فلزی به شبکه. محل و تعداد بست‌ها را طراح سیستم بر اساس مسیر هادی در هر پروژه تعیین می‌کند.

ترتیب نصب

1. پیش از نصب، اندازهٔ هادی‌ها را با نشانه‌گذاری روی بست مقایسه کنید: سیم ⁦50⁩ یا ⁦70⁩ میلی‌متر مربع و تسمهٔ ⁦20×3⁩ یا ⁦30×2⁩ میلی‌متر.
2. سطح تماس هادی‌ها و بست را از رنگ، چربی، گرد و اکسید سنگین تمیز کنید.
3. هادی اول را در نیمهٔ زیرین بگذارید: سیم در کانال مرکزی و تسمه روی سطح تخت دو طرف کانال، طوری که در مرکز بست قرار گیرد.
4. هادی دوم را عمود بر هادی اول قرار دهید و نیمهٔ رویی را با چرخش ۹۰ درجه روی آن بگذارید تا هادی دوم در کانال یا سطح تخت همین نیمه بنشیند.
5. هر چهار پیچ را از سوراخ‌های گوشه عبور دهید و مهره‌ها را ابتدا با دست ببندید.
6. پیچ‌ها را به‌تدریج و ضربدری سفت کنید تا دو نیمه به‌طور یکنواخت روی هادی‌ها بنشینند.
7. پس از

1. سفت‌کردن، بررسی کنید که هادی‌ها لق نباشند، از مسیر خود خارج نشده باشند و فاصلهٔ دو نیمه در چهار گوشه تقریباً یکسان باشد.

جنس و ملاحظات خوردگی

بدنهٔ بست و چهار پیچ و مهرهٔ آن از فولاد زنگ‌نزن است؛ روی سر پیچ‌ها نشانهٔ A2-70 دیده می‌شود. ساخت تمام‌فولاد زنگ‌نزن، مقاومت خوبی در برابر خوردگی جوّی و محیط‌های مرطوب دارد و اتصال پیچی را در طول زمان قابل باز کردن و سفت‌کردن مجدد نگه می‌دارد؛ با این حال هیچ فلزی در همهٔ محیط‌ها از خوردگی مصون نیست.

وقتی هادی مسی با بست فولاد زنگ‌نزن تماس دارد، دو فلز متفاوت در کنار هم قرار می‌گیرند. در شرایط معمول جوّی این ترکیب رایج است، اما در محیط‌های بسیار خورنده (صنعتی، ساحلی، شیمیایی)، نصب زیر خاک یا در بتن، یا استفاده با هادی آلومینیومی یا فولادی گالوانیزه، سازگاری مواد را پیش از اجرا با طراح سیستم و واحد فنی گروه کالوت بررسی کنید.

بازرسی و نگهداری

در بازرسی‌های دوره‌ای سیستم حفاظت در برابر صاعقه و ارتینگ، این اتصال را از نظر شل شدن پیچ‌ها، جابه‌جایی هادی، آسیب مکانیکی، خوردگی یا تغییر رنگ غیرعادی بررسی کنید و در صورت نیاز پیوستگی الکتریکی مسیر را اندازه‌گیری کنید. پس از هر باز و بسته کردن، پیچ‌ها را دوباره به‌تدریج و ضربدری سفت کنید.

چه زمانی بست چندمنظوره و چه زمانی بست اختصاصی؟

بست چندمنظورهٔ فولاد زنگ‌نزن را انتخاب کنید وقتی: در پروژه هم سیم و هم تسمه به کار رفته است؛ می‌خواهید با یک نوع بست چند ترکیب اتصال را پوشش دهید؛ ساخت تمام‌فولاد زنگ‌نزن برای محیط پروژه ترجیح دارد؛ یا کاهش تنوع قطعات در خرید و انبار اهمیت دارد.

بست اختصاصی را انتخاب کنید وقتی: فقط یک ترکیب ثابت هادی در پروژه وجود دارد؛ بست کوچک‌تر یا مخصوص همان ترکیب مناسب‌تر است؛ یا مشخصات فنی پروژه، بست آزمون‌شده‌ای با گزارش مشخص را الزام کرده است. برای اتصال سیم به تسمه با بدنهٔ برنجی، بست چهارراه برنجی اتصال سیم به تسمه و بست اتصال دو راه سیم به تسمه، و برای شبکهٔ تمام‌تسمه، بست مربعی چهارراه تسمه به تسمه کالوت گزینه‌های دیگرند.

استانداردهای زیر مرجع طراحی، اجرا و انتخاب قطعات اتصال در سیستم حفاظت در برابر صاعقه هستند.

استاندارد طراحی سیستم: ⁦IEC 62305-3⁩

این استاندارد به طراحی، اجرا، بازرسی و نگهداری سیستم حفاظت در برابر صاعقهٔ سازه می‌پردازد؛ هادی‌های پایانهٔ هوایی، هادی‌های نزولی، سیستم زمین و هم‌بندی از جمله بخش‌هایی است که این استاندارد الزامات آن را تعیین می‌کند. انتخاب نوع هادی، محل اتصال‌ها و تعداد بست‌ها بر عهدهٔ طراح سیستم است.