مقدمه‌ای بر رابطهٔ آلودگی و وقوع صاعقه
رابطهٔ بین آلودگی هوا و وقوع صاعقه را بسیاری از متخصصان صاعقه مطرح کرده‌اند، اما یک وضعیت غیرمنتظره گام بزرگی در بررسی این نظریه بود: سازمان بهداشت جهانی (WHO) در مارس 2020 شیوع ویروس کرونا (SARS-CoV-2) را یک همه‌گیری اعلام کرد. در پاسخ، چندین کشور برای حفظ فاصلهٔ اجتماعی قرنطینه اعمال کردند. نتیجهٔ این محدودیت‌ها کاهش انتشار آلاینده‌های هوا بود و همین به پژوهشگران امکان داد تأثیر ذرات معلق بر وقوع صاعقه را در برزیل و ایتالیا دقیق بررسی کنند.
تأثیر محدودیت‌های کووید-۱۹ بر آلودگی هوا و وقوع صاعقه
در ادامه، اثر قرنطینه و کاهش آلودگی بر وقوع صاعقه را در دو کشور برزیل و ایتالیا مرور می‌کنیم.
مطالعهٔ برزیل: سائوپائولو و بلوهوریزونته
گروه پینتو نتو دو شهر بزرگ برزیل، سائوپائولو و بلوهوریزونته، را از 20 مارس تا 2 آوریل 2020 بررسی کردند. نتایج، کاهش چشمگیر آلودگی در این دوره را نسبت به داده‌های سال‌های 2015 تا 2020 نشان داد. افزون بر این، درصد صاعقه‌های ابر به زمین در سائوپائولو کمتر از سال‌های گذشته بود، در حالی که در بلوهوریزونته به‌طور محسوسی بالاتر بود. بنابراین این مطالعه نشان داد که آلودگی تأثیر قوی بر ویژگی‌های صاعقه دارد و این تأثیر ممکن است بسته به شهر و غلظت آلاینده‌ها متفاوت باشد.
مطالعهٔ ایتالیا: درهٔ پو
قرنطینه در ایتالیا از 9 مارس تا 18 مه 2020 اعمال شد و با دورهٔ طولانی کاهش تدریجی محدودیت‌ها ادامه یافت. این دوره هم‌زمان با کاهش 70 درصدی فعالیت صاعقه در درهٔ پو بود. این منطقهٔ صنعتی، به‌دلیل ویژگی‌های خاص جوی مانند نزدیکی به کوه‌ها، جریان رطوبت از دریا و هم‌گرایی توده‌های هوای سرد و گرم، میزان بالایی از رعدوبرق را تجربه می‌کند. تهویهٔ ضعیف و دمای پایین در این دره باعث تجمع طولانی‌مدت ذرات معلق می‌شود.
در طول قرنطینه، فعالیت‌های صنعتی، ترافیک و حمل‌ونقل ریلی به‌شدت کاهش یافت و غلظت ذرات معلق به‌طور محسوسی پایین آمد. نویسندگان این مطالعه با مدل‌های مختلف سهم کاهش انتشار آلاینده‌ها را تخمین زدند و محاسبات نشان داد که حدود 36 درصد از این کاهش به کاهش آلودگی در درهٔ پو مربوط است.
تأثیر ذرات معلق انسانی بر فعالیت صاعقه
این دو مطالعه از فرضیهٔ تأثیر ذرات معلق انسانی بر فعالیت صاعقه پشتیبانی می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهند که کاهش یا افزایش آلودگی هوا می‌تواند مستقیماً بر میزان وقوع صاعقه و ویژگی‌های آن اثر بگذارد. بنابراین ذرات معلق انسانی می‌توانند نقشی اساسی در شکل‌گیری صاعقه و رفتار آن در مناطق مختلف داشته باشند.
نتیجه‌گیری و اهمیت این یافته‌ها
این یافته‌ها باید در بهینه‌سازی پیش‌بینی رعدوبرق در مدل‌های اقلیمی جهانی و در پیش‌بینی آتش‌سوزی‌های جنگلی ناشی از صاعقه در نظر گرفته شوند. استفاده از این داده‌ها می‌تواند به کاهش خطرات و خسارات صاعقه و آتش‌سوزی کمک کند و به پیش‌بینی‌های اقلیمی دقیق‌تری بینجامد.
این مطلب ترجمه‌ای است از مقالهٔ انجمن بین‌المللی حفاظت در برابر صاعقه (ILPA).
منابع
- Pinto Neto, O., Pinto, I. R. C. A. & Pinto, O. Lightning during the COVID-19 pandemic in Brazil. J. Atmos. Solar-Terrestrial Phys. 211, 105463 (2020).
- Pérez-Invernón, F. J., Huntrieser, H., Gordillo-Vázquez, F. J. & Soler, S. Influence of the COVID-19 lockdown on lightning activity in the Po Valley. Atmos. Res. 263, (2021).
